Roeland van Zeijst (30) is geboren op 16 december 1974 in Ugchelen. Van Zeijst is HBO ingenieur Hogere Informatica. In 2005 hoopt hij af te studeren in de doctoraalopleiding Intelligente Systemen. Verder volgt hij een cursus Arabische taal en cultuur.
Zijn radiocarrière begon bij de Apeldoornse Ziekenomroep, waar hij programmaleider werd. Ook werkte hij vijf jaar lang voor de lokale radio. In 2000 maakte Roeland de overstap naar de AVRO. In de zaterdagnacht op 3FM presenteerde hij als Razende Roeland het programma Pyjama FM. In 2002 maakte hij de overstap naar radio 2, nog steeds voor de AVRO. Hij hield zich bezig met het op poten zetten van een mediaprogramma op radio 2. Dat is het programma dat hij tot op de dag van vandaag nog steeds iedere week vormgeeft en presenteert en presenteert: Antenne 2. Hij maakt dit programma samen met producer Arjan Snijders en redacteur Mischa Stubenitsky. Sinds enkele maanden neemt Roeland om de twee weken ook de presentatie op zich van het radio 1 programma Nachtdienst.

‘Ik vind het wel belangrijk dat er zoiets is als een talentenprogramma in de nacht’
De AVRO-afdeling van het AKN gebouw lijkt uitgestorven. Volgens Roeland is dat op zaterdag altijd wel een beetje zo. In het AKN gebouw zitten de omroepen AVRO, KRO en NCRV bij elkaar. Iedere omroep heeft z’n eigen studio en een eigen verdieping in het enorme gebouw.
Zo’n beetje ieder AVRO-programma heeft z’n eigen stukje redactie op deze verdieping. Van de Arbeidsvitaminen tot de programma’s van Z@ppelin. De Antenne 2 redactie is ondermeer te herkennen aan het grote whiteboard dat aan de muur hangt. Op dit bord staan met stift de items beschreven waar het team voor de komende uitzendingen mee aan de slag gaat.

Roeland gaat zitten achter het bureau dat normaal gesproken ook zijn werkplek is. Het interview kan beginnen. Ik praat met hem niet alleen over zijn tijd bij de Ziekenomroep en zijn 3FM tijd, maar ook over zijn huidige programma. Welk programma hij ook presenteert, Roeland vind een ding heel belangrijk: dat hij zichzelf kan blijven. “Als ik daardoor eerder van het toneel verdwijn: dan is dat maar zo.”
“Ik was altijd al geïnteresseerd in radio. Dat moet je zeker zo zeggen. Ik was echt zo’n radionerd die op z’n achtste thuis ‘radioprogrammaatjes’ ging maken. Er is altijd wel een innerlijke drang geweest bij mij om radio te gaan maken. Op m’n twaalfde had ik al als doel om een nachtprogramma te krijgen op 3FM. Dat is uiteindelijk gelukt. Vanaf dat ik vrij jong was heb ik nachtradio altijd al wel leuk gevonden. Dat was spannende radio.
Ziekenomroep
Bij de Ziekenomroep van Apeldoorn werkte ik als programmaleider. Het was een organisatie van zo’n 70 vrijwilligers. Op een gegeven moment besloot men om de werkwijze van de Ziekenomroep te wijzigen. In plaats van iemand die alles regelde, moesten er meerder mensen komen voor verschillende functies.
Ik had toevallig een opleiding waar ook een stuk bestuurskunde in zat. Voor die tijd was ik al bezig met het opzetten van bedrijfjes. Zo ben ik eigenlijk in de functie van programmaleider terecht gekomen.
Ik ben wel een leider van het consensusmodel. Het is voor mij belangrijk dat de neuzen dezelfde kant op staan.
Je moet als programmaleider veel luisteren naar wat voor programma’s er allemaal gemaakt worden. Als iemand echt niet bereid is om mee te werken, dan moet je soms de harde beslissingen kunnen nemen.
Over het algemeen heb je wel te maken met mensen die zich er echt voor willen inzetten. Je hebt ook mensen die daar alleen maar zitten omdat ze willen presenteren. Dat hoeft niet in de weg te zitten. Als je met elkaar maar goed afspreekt waar je mee bezig bent.
Er wordt altijd wel heel denigrerend gedaan over de Ziekenomroep, maar het is toch iets anders dan de lokale omroep. Bij de Ziekenomroep moet je goed in de gaten houden wat je doet.
Razende Roeland
Bij 3FM deed ik Basically alles wat god verboden heeft. Het was een nogal experimenteel programma. Voor mij was het zoiets van erop of eronder. Ik had het idee dat ik aan mijn baas moest laten horen dat ik iets kon. Dan kwam het voor dat ik soms zoveel items had dat er bijna geen muziek meer aan de pas kwam.
Wat ik altijd wel leuk vond is dat mensen reageerden als ik iets op de radio aan de kaak stelde. Ik vond het belangrijk om iets los te maken bij mensen. Dat mensen over dingen gingen nadenken. Dat is nog steeds wel wat ik wil. Bij 3FM was dat makkelijk. Ik kon destijds meer experimenteren dan nu op de zondagmiddag.
Het programma was, zoals ik het destijds zelf omschreef: zinloze wegwerp radio, een vergaarbak van van alles en nog wat, maar toch met een rode draad. We zaten met een leuke club in de nacht.
Het programma heeft zelfs tot juridische procedures geleid. Een voorbeeld daarvan was de rubriek Vlees Vrees. Dat was in 2001. Dat was de tijd waarin iedereen het te doen had met dierenleed. Er waren ziektes als BSE, Salmonella en dergelijke. Toen ben ik met iemand op zoek gegaan naar vleessoorten die mensen normaal gesproken niet durven te eten. Dat varieerde van sprinkhanen tot rioolrat tot krokodil. Wij gingen dat vlees dan in de studio klaar maken en opeten. Dat vonden de mensen wel leuk.
Totdat we in de laatste uitzending besloten om, volgens Zuid-Amerikaans recept, cavia te gaan eten. Op de radio zeggen dat je cavia gaat eten: dat moet je dus niet doen. Als je dat aankondigt krijgen mensen ineens medelijden. Mensen belden in een keer op dat ze het zielig vonden. Het heeft zelfs tot opzeggingen bij de AVRO geleid. Toen kwam de baas wel even vragen wat ik aan het doen was.
Maar het doel was bereikt: ik had mijn punt gemaakt. Als je bijvoorbeeld dieren gaat eten als rioolratten, dan vinden mensen het niet erg. Zodra je aan lieve diertjes komt, dan komen de mensen in protest. Je laat hiermee de hypocrisie zien. Die kwaadmakende emoties gaven wel aan dat we een punt maakten. Hiermee heb ik me toch wel in de kijker gespeeld bij de AVRO.
Wel belangrijk was: ik was zelf een nieuw talent. Ik wou kijken of ik ander nieuw talent de kans kon geven om door te breken. Als een soort van doorgeefluikje. Bijvoorbeeld als iemand thuis rapplaatjes zit op te nemen, dat ik dan gewoon het mp3-tje op de radio draai. Soms kreeg ik dan ook telefoontjes van platenmaatschappijen van wat is dat?
De overstap
Eigenlijk heb ik gekozen om het Antenne 2 te gaan doen, omdat we het vanaf de grond gingen opzetten. Om nu te zeggen dat het mijn kindje is, dat is niet eerlijk tegenover de redacteuren die meegeholpen hebben het programma op te bouwen. Maar ik ben wel een beetje de vader van het programma. Ik wou iets anders maken dan wat ik al gemaakt had.
Ik ben echt vanaf mijn nulde bezig met media. Als we op school een scriptie moesten schrijven, dan schreef ik bijvoorbeeld iets over het Nederlandse omroepbestel. Niemand anders was daar in geïnteresseerd. Bij het willen opzetten van het programma werd mij destijds gevraagd: heb jij iets met media? Nou, ik dacht het wel.
Bij het radio maken kun je proberen om de blik van mensen te verruimen. Dat kun je doen met vormgeving. We in het programma vaak sketches die bepaalde onderwerpen uit de media op de hak nemen. We proberen altijd onderwerpen te kiezen die dicht bij de luisteraar liggen, maar die nog niet uitgekauwd zijn door alle media. Dat lukt je door een bepaalde bril op te zetten waardoor je dingen opmerkt die andere mensen niet zien.
Met z’n drieën werken we nu een hele week lang aan twee uur radio. Voor een mediaprogramma is dat best een groot aantal. Het zorgt voor rijkere vormgeving. Je kunt iets meer afstand nemen. Daardoor vallen juist iets meer andere dingen op.
Op dit moment lukt het nog steeds om de jonge luisteraars naar ons programma te laten luisteren en tegelijkertijd de oudere doelgroep niet af te stoten.
Het verschil
Het verschil tussen het programma bij 3FM en het programma Antenne 2 is de restrictie. We maken nu een programma over media: wat gebeurt er op de radio of tv en in mindere maten in krant, tijdschrift of op internet.
Het gaat vaak over programma’s. Er zijn onderwerpen die er wel langs schuren, maar daar gaan we niet op in. In het begin hebben we heel lang gedaan om in te kaderen waar het over moest gaan. We hebben ons zelf in een bepaald hokje gestopt. Je kunt ook juist creativiteit halen uit beperking. Creatieve invalshoeken bedenken. Veel dingen waar ik een mening over heb passen niet in het programma. Op 3FM was het echt anything goes.
Kritiek
Wat ik erg vind is wat er bijvoorbeeld bij Noordzee FM gebeurt: de luistercijfers zijn slecht, kom, we nemen een bekende Nederlander. Iemand die bekend is van tv, of alleen maar een lekker koppie heeft wordt achter de microfoon gezet. Onbekend talent krijgt zo minder kans om het te maken.
Bij 3FM vind ik dat ze daar investeren in nieuw talent. 3FM is de enige plek in de nacht waar je enigszins kunt doen wat je wilt. Dat is wel minder geworden, de laatste jaren. Ik ken mensen die er zelf zitten of zaten. Zij zeggen: we mogen dit niet, we mogen dat niet.
Vaak zitten er ook al mensen in de nacht bij 3FM die al rondlopen bij bepaalde omroepen, bijvoorbeeld als producer. Dat gaat ten koste van echt nieuw radiotalent. Toch kan er best iets leuks in zitten: een producer die in de nacht gaat presenteren.
Roeland wijst naar een grote portretfoto die tegen een van de ramen aan staat. Het is een foto van de pas overleden AVRO dj Win Rigter.
“Onder Wim Rigter is er echt een opleidingstraject opgezet. Er is zo een gezellige club ontstaan. Het gaat bij 3FM wel goed. Iwan, die er tegenwoordig over gaat, is heel erg bezig met nieuw talent. Er zit veel potentie in de nacht op 3FM. Er valt alleen iets meer uit te halen.
Het is ook destijds ook ter sprake gekomen of ik terug zou willen komen bij 3FM. Mijn hart zegt dan meteen: ja, ik wil graag. Aan de andere kant gun ik die zender aan echt nieuw talent. Ik vind het wel belangrijk dat er zoiets is als een talentenprogramma in de nacht.
Wat ik sterk vind is als mensen zich niet gek laten maken door de nukken en willen van de Gooise matras. Ik vind het belangrijker om mezelf te blijven. Als ik daardoor eerder van het toneel verdwijn: dan is dat maar zo.”
Alle foto’s in dit artikel zijn door mij gemaakt. De bijbehorende fotoreportage vind je hier.